چگونه مقاله نوشته و منتشر کنیم؟

متن زیر را چند وقت پیش برای یکی از دوستان نوشته بودم، گفتم شاید برای دیگران هم جالب باشد. آن چه در زیر می‌آید چند نکته کلی برای نگارش و انتشار مقاله‌های علمی است:

 

1.     برای این که مقاله‌ی شما چاپ گردد، اول چاه را کنده، بعد منار را بدزدید! مثلن اول با سردبیر یک نشریه صحبت کنید و خلاصه‌ی مقاله‌ی خود را برای آنها بفرستید و بعد در صورت توافق اقدام به نگارش کنید. در مورد ترجمه‌ی کتاب و غیره هم بهتر است اول با ناشر قرداد رسمی داشته باشید. یا مقاله‌ی خود را برای ژورنال خاصی که اقدام به فراخوان کرده است بنویسید.

2.     حجم مقاله باید محدود باشد و هنر نویسنده، یا از مشکلاتی که با آن مواجه است، رساندن مطلب در یک حجم محدود است (مثلا 1000 یا 3000 کلمه، بسته به ژورنال مقصد).

3.     از مقاله‌ی خود هر چه را که میتوانید، حذف کنید. اگر میشود مطلبی را نگفت، بهتر است آن را ذکر نکرد.

4.     برای جذب مخاطب، مهم ترین بخش مقاله، عنوان آن است. عمده‌ی افراد فقط با نگاه‌کردن به عنوان یک مقاله تصمیم میگیرند آن را بخوانند یا نه. تعداد اندکی نیز خلاصه مقاله را خواهند خواند. بنابراین این دو بخش باید گویا و جذاب باشند.

5.     مخاطب شما کیست؟ باید به این موضوع دقیقن فکر کنید و مقاله‌ی خود را برای آنها تنظیم کنید (مثلن اگر لازم است توضیحات ضروری در خصوص معنای واژه ها ذکر کنید، و اگر لازم نیست از گفتن مطالب واضح خودداری کنید).

6.     مقاله‌ی خودتان را ازدید خوانندگان مطالعه کنید.

7.     اصراری نداشته باشید به تمام جنبه های یک موضوع بپردازید. گسترش موضوع، مانع از عمق یافتن آن میشود. شاید بهتر باشد در مورد یک موضوع کم، مطالب زیاد ذکر کنید (say a lot about a little). مثلن مقاله ای که به یکی از انواع طب، مثلن حجامت بپردازد (آن هم از یک منظر خاص) بیشتر تخصصی و عمیق میشود تا مقاله ای که به تمام انواع طب میپردازد.

8.     درست بودن مراجع مهم است. از یک سیستم خاص برای مرجع دادن استفاده کنید که این امر به ژورنال مورد نظر شما بستگی دارد.

9.     هرگز عین کلمات کسی را ذکر نکنید، مگر آن را درون گیومه بیاورید و شماره صفحه مطلب در مرجع مورد استفاده را ذکر کنید. مطالب دیگران را با زبان خودتان بیان کنید و البته به مرجعی که استفاده کرده اید اشاره کنید. اگر عین کلمات کسی را بیان نمیکنید، نیاز به ذکر شماره صفحه نخواهید داشت.

10. سعی کنید تا جایی که امکان دارد از منابع دست اول استفاده کنید. مثلا اگر صرامی در مقاله اش به مقاله ای از وندر اشاره کرده است، بروید و مقاله وندر را پیدا کنید و خودتان آن را مطالعه کنید و در مقاله خود، به کار وندر اشاره کنید. اگر انجام این کار مقدور نیست، به گونه ای مرجع را ذکر کنید که معلوم باشد کار اصلی از وندر است، اما شما آن را به نقل از صرامی ذکر میکنید.

11.  بدیهی است که باید از ذکر منابعی که استفاده نشده اند خودداری کرد.

12. حرف دیگران وحی منزل نیست. به نظرات دیگران به دید انتقادی نگاه کنید. این که ذکر کنید مثلن صرامی در مقاله اش گفته فلان، کافی نیست. باید بگوید هر چند صرامی به این دلیل گفته است فلان، اما با توجه به الف و ب، به نظر میرسد بهمان! و یا، گفته صرامی به دلیل الف و ب درست به نظر میرسد. مستقل فکر کنید و خودتان را کمتر از دیگران ندانید. اما در رد قاطعانه نظرات دیگران محتاط باشید.

13.  اصولن تمام مطالب را با احتیاط و در نظر گرفتن احتمالات ذکر کنید (به نظر میرسد که، شاید که) به جای (یقینن به این گونه است که، همه این موارد آن گونه اند)

  
نویسنده : دکتر پوریا صرامی ; ساعت ٤:۱۸ ‎ق.ظ روز ۱۳۸٧/۱٠/۳